Aktualny czas UTC:

Brzegowe zakrycia gwiazd w 2018 r.

Brzegowe zakrycia gwiazd przez Księżyc o jasności do 7,5 mag (wg. Grazprep v. 4.13)

W roku 2018 zakryć brzegowych jasnych gwiazd przez Księżyc będzie niewiele. Wschodni rejon Polski będzie szczególnie bogaty w “brzegówki”.

Jako punkt bazowy wybrano geometryczny środek Polski – okolice miejscowości Piątek (52 N, 19.5 E) , promień obliczeń 350 km.

Wybrano zjawiska o jasności zakrywanych gwiazd do 7,5 mag, zachodzące tylko przy nieoświetlonym brzegu tarczy Księżyca w porze nocnej – dla zakryć tak jasnych gwiazd organizuje się grupowe akcje obserwacyjne i ekspedycje do miejsc, w których przechodzi wąski, kilkukilometrowy pas widoczności tych zjawisk. Obserwator rejestruje wtedy wielokrotne, naprzemienne znikanie i ponowne pojawianie się gwiazdy za nierównościami brzegu księżycowej tarczy, które zachodzi w ciągu zaledwie kilku minut.

Większym amatorskim teleskopem (25-30 cm średnicy lustra) i przy zastosowaniu czułych kamer analogowych, możliwa jest rejestracja zakryć brzegowych do jasności gwiazdy ok. 9,5 mag i takie zjawiska z powodzeniem obserwuje się lokalnie. Wyjątkowa sytuacja zachodzi podczas obserwacji “brzegówek” w czasie trwania całkowitego zaćmienia Księżyca – możliwa jest wtedy obserwacja zakryć gwiazd o jasności nawet 11-12 mag !

Objaśnienie kolejnych kolumn:

DATE – dzień tygodnia, miesiąc

USNO – numer katalogowy gwiazdy wg. katalogów ZC lub XZ

H/P/S  – numer katalogowy gwiazdy wg. katalogów Hipparcos, PPM lub SAO

UT (H M S) – moment centralny zajścia zjawiska podany w czasie UT, godzina, minuta oraz sekunda

MAG – jasność zakrywanej gwiazdy

% SNL – procent oświetlonej tarczy Księżyca, wartości “+” przed pełnią, wartości “-” po pełni

D (KM) – najbliższa odległość do granicy zakrycia od zadanego miejsca, w tym przypadku środka Polski

ALT – wysokość Księżyca nad horyzontem

AZ – azymut Księżyca (90 – kierunek wschodni, 180 – kierunek południowy, 270 – kierunek zachodni)

SUN – wysokość Słońca pod horyzontem, wartości “+” jeśli Słońce znajduje się nad horyzontem

PA – kąt pozycyjny PA (ang. “position angle”) brzegu tarczy Księżyca, przy którym zostanie zakryta gwiazda, liczony od północnego punktu tarczy Księżyca.

CUSP -kąt pozycyjny CA (ang. “cusp angle”) liczony od terminatora, wartości “+” oznaczają zakrycie przy nieoświetlonym brzegu Księżyca
D – moment centralny zakrycia zachodzi przy nieoświetlonej (dark) części tarczy Księżyca – najlepsza konfiguracja, najłatwiejsze do obserwacji
B – moment centralny zakrycia zachodzi przy oświetlonej (bright) części tarczy Księżyca – te zjawiska są trudne
T – moment centralny zakrycia zachodzi bardzo blisko terminatora Księżyca – te zjawiska są trudne


Najbardziej widowiskowe są oczywiście zakrycia jasnych gwiazd, które ulegają zakryciu w dużej odległości od księżycowego terminatora.
Najlepszymi zjawiskami tego roku będą więc odpowiednio:

  • zakrycie gwiazdy ZC 2759 (3,5 mag) w dniu 12 lutego na Suwalszczyźnie, tuż po zachodzie Słońca
  • zakrycie gwiazdy ZC 508 (4,1 mag) w dniu 21 marca na linii Gdańsk-Augustów
  • zakrycie gwiazdy ZC 895 (5,9 mag) w dniu 8 sierpnia na linii Katowice – Kielce – Biała Podlaska
  • zakrycie gwiazdy XZ 5859 (6,7 mag) w dniu 3 września na linii Zielona Góra – Elbląg
  • zakrycie gwiazdy ZC 894 (4,4 mag) w dniu 28 października na linii Stargard Szczeciński – Łeba

Niezwykle ciekawa sytuacja będzie miała miejsce w okolicach miejscowości Gomulin, 8 km na zachód od Piotrkowa Trybunalskiego.
W tym rejonie dojdzie do przecięcia się granic trzech zakryć brzegowych:

– zakrycie gwiazdy XZ 6281 o jasności 7,2 mag zachodzące w dniu 21 stycznia
– zakrycie gwiazdy XZ 7188 o jasności 7,2 mag zachodzące w dniu 4 września
– zakrycie gwiazdy XZ 5691 o jasności 7,0 mag zachodzące w dniu 30 września