Aktualny czas UTC:

Atlasy nieba

Do przeprowadzenia udanej rejestracji zjawiska zakryciowego potrzebna jest wiedza o dokładnym położeniu obiektu – celu naszej obserwacji, na sterze niebieskiej. Szczególnie dotyczy to zakryć gwiazd przez asteroidy.

W zasadzie nie używa się już atlasów w wersjach papierowych, których zasięg gwiazdowy był ograniczony. Ograniczenie wynikało z faktu, że wraz ze wzrostem zasięgu atlasu (wyrażonego w magnitudo), wzrastała znacznie ilość kart, czyli po prostu objętość atlasu. W czasach, gdy zakrywane obiekty mają niekiedy jasność 12-14 mag, zastosowanie atlasów papierowych jest już znikome i ogranicza się do zgrubnego określenia pozycji zakrywanej gwiazdy.

PROGRAMY TYPU “PLANETARIUM”:

Szerokie zastosowanie mają natomiast komputerowe programy astronomiczne typu “planetarium”, ukazujące położenie gwiazd i innych obiektów na sferze niebieskiej. Wybrano tylko 3 najlepsze i najbardziej użyteczne pod kątem pomocy w przeprowadzeniu obserwacji zjawisk zakryciowych:

  • Guide 9.1 – ten komercyjny program powstał w 1993 r. Ostatni update programu wyszedł na początku 2016 roku. Niestety program nie obsługuje najnowszych katalogów astrometrycznych takich jak Gaia i UCAC4. Największą precyzję osiąga dzięki wyświetlaniu położenia gwiazd wg. katalogu UCAC3. Posiada użyteczną funkcję kreślenia drogi poruszającego się obiektu “Add a trail” (w tym wypadku asteroidy), która jest przydatna w obserwacjach zakryć asteroidalnych  techniką “pre-point” / “multi-station”.

Dla uzyskania dobrego odwzorowania jasności gwiazd na wydruku zalecam ustawienie parametrów wyświetlania gwiazd w Guide wg. schematu: Display -> Star Display -> Max range = 8, Min. star size = 0.8, Max. star size = 18.

  • Skychart ver. 4.0 (fr. Cartes du Ciel) – potrafi wyświetlać gwiazdy z katalogu Gaia DR2 oraz katalogu UCAC4. Katalog Gaia DR2 w wersji podstawowej ma zasięg do 15 mag, ale można pobrać resztę katalogu aż do jasności 21 mag !
  • C2A ver. 2.1.5 (ang. Computer Aided Astronomy) – na chwilę bieżącą jako jedyny z wymienionej trójki programów posiada własny plug-in, który zainstalowany w programie Occult Watcher, pozwala błyskawicznie wyświetlić mapę obszaru nieba, w którego centrum znajduje się zakrywany obiekt. Program wspiera także katalog astrometryczny UCAC4. Posiada użyteczną funkcję kreślenia drogi poruszającego się obiektu (w tym wypadku asteroidy), która jest przydatna w obserwacjach zakryć asteroidalnych  techniką “pre-point” / “multi-station”.

INTERAKTYWNE SERWISY INTERNETOWE:

Istnieją także serwisy internetowe pozwalające na przeglądanie bardzo realistycznych map nieba bazujących na zdjęciach wykonanych w różnych częściach widma przez duże teleskopy naziemne i teleskopy kosmiczne. Dokładność wyświetlania współrzędnych obiektów w obu interaktywnych atlasach ilustruje poniższy przykład gwiazdy TYC 0106-00254-1:

  • Sky-Map.org – może przedstawiać widok nieba pochodzący ze zdjęć zrealizowanych w różnych programach naukowych, zawiera między innymi takie zakładki jak DDS All Sky Survey, Infrared Sky urvey (IRAS), Sloan-III Digital Sky Survey. Możliwe jest wyszukanie i odczytanie pozycji dla około 500 milionów gwiazd do jasności około 19 mag (współrzędne i numeracja wg katalogu USNO-A2.0), nie pokazuje obiektów Układu Słonecznego. Pod względem grafiki znacznie przewyższa atlas Aladin.

 

  • Aladin – nie pokazuje obiektów Układu Słonecznego, m.in.przeglądy DSS2, IRIS, 2MASS, …. możliwość wyszukania obiektów po nazwach, odczytywane współrzędne są dokładniejsze niż na wskazaniach Sky-Map.org.

Przykład: Porównie współrzędne gwiazdy o numerze TYC 0106-00254-1 w różnych źródłach:

– katalog Gaia-Tycho (TGAS, J2000, uwzględniony ruch własny na dzień 3.XI.2016) -> RA: 05 03 35.2360,   DE: +05 18 41.555
katalog Tycho (Guide 9.1, J2000, uwzględniony ruch własny na dzień 3.XI.2016) -> RA: 05 03 35.2391,   DE: +05 18 41.528 i jasność 12,143 mag
Aladin (J2000) -> RA: 05 03 35.237,   DE: +05 18 41.92
 Sky-Map.org ->  RA: 05 03 35.23,   DE: +05 18 41.9 i jasność 12,147 mag